Svi znamo za Seču knezova, ali da li znate KO SU ZAISTA BILE TE DAHIJE i šta je do kraja bilo sa njima?

knezovi

Foto: Wikipedia

To da su turske dahije 1804. godine pogubile veliki broj najviđenijih srpskih starešina, trgovaca i crkvenih velikodostojnika što je zapravo bio uvod u Prvi srpski ustanak, dobro je poznato. Ipak, da li znate šta je na kraju bilo sa Aganlijom, Kučuk Alijom, Mula Jusufom i Mehmed-agom Fočićem? I ko su uopšte bile dahije?
 1804. godine janjičarske starešine – dahije, počele su „seču knezova”– ubijanje najviđenijih vođa srpskog naroda, u pokušaju da spreče pobunu protiv njihovog zuluma.O tome koliko je ljudi tih nekoliko dana početkom 1804. godine ubijeno, brojke se razlikuju.
[adsenseyu5]
Neki navode cifru od oko 70 narodnih prvaka, dok ima onih koji tvrde da je mrtvih bilo više od 150. Među prvim žrtvama bili su knez Aleksa Nenadović i Ilija Birčanin. Ko su bili ljudi koji su naredili ovakav pokolj i izazvali bes naroda?

Dahije su bile vođe janjičarskih jedinica u Beogradskom pašaluku. Njih četvorica – Aganlija, Kučuk Alija, Mula Jusuf i Mehmed-aga Fočić su, nakon što su ubili prethodnog pašu, podelili zemlju među sobom i faktički vladali nezavisno od vlasti u Carigradu. Zajedničku vlast su vršili iz Beograda, sami su ubirali poreze, sudili i ubijali po sopstvenoj volji objašnjava za Dnevno.rs istoričar Stanislav Sremčević.

Teror koji su dahije zavele trajao je više od tri godine i nezadovoljstvo naroda bilo je ogromno. Zato i ne čudi što je među stanovništvom – trgovcima, starešinama, ali čak i nekim Turcima koji su živeli na prostoru Srbije, počelo da se govori o organizovanom otporu.

Vesti o ujedinjenju potlačenih stigla je do dahija. Plašeći se većih nemira, oni su naredili pogubljenja viđenijih Srba širom pašaluka, naročito onih koji su se već istakli u borbi protiv janjičara.

“Voda ga donela, voda ga odnela”

Zanimljivo je da glava Aganlije nikada nije pronađena. Prema predanju, nju je u Dunav ispustio čovek koji je trebalo da je opere i pripremi za nošenje u Beograd.

Ipak, Srbi za ovim nisu mnogo žalili, a zato što se pričalo da je Aganlija došao kao čamdžija Savom iz Bosne, u narodu je nastala izreka:“Voda ga donela, voda ga odnela.”

Ovaj potez samo je ubrzao izbijanje pobune.Na Sretenje, na Saboru u Orašcu 14. februara 1804. donesena je odluka da se podigne buna na dahije koja se kasnije pretvorila u Prvi srpski ustanak.

[adsenseyu1]

Nakon početka bune, dahije su se uspaničile. Tražile su pomoć od okolnih turskih velikodostojnika, ali niko nije želeo da im izađe u susret. Treba naglasiti da su oni bili otpadnici od vlasti sultana Selima III, tako da pomoć nisu mogli da traže od Carigrada i tako su mogli da se oslone samo na svoje jedinice –ističe Sremčević.

Posle meseci otpora i borbi po pašaluku, a naročito oko Beograda koji je bio pod opsadom, dahije nisu imale drugog izbora nego da pobegnu na dunavsko ostrvo Adu Kale koje se nalazilo kod Kladova.

U pokušaju da umiri Srbe, iz Carigrada je u avgustu kao izaslanik stigao Bećir-paša koji je imao sultanovo ovlašćenje da ubije svu četvoricu dahija. Tako oni nisu uspeli da izbegnu kaznu za svoja zlodela.

Bećir-paša je naredio lokalnim turskim komandantima da dozvole ustanicima da ubiju dahije. Prema istorijskim izvorima, to je učinio Milenko Stojković, komandant i kasnije srpski vojvoda. On je sa svojom četom otišao na Adu Kale, pronašao kuću u kojoj su se dahije skrivale i nakon žestokog otpora uspeo da ih ubije – priča Sremčević.

Odsečene glave Kučuk Alije, Mule Jusufa i Mehmed-age Fočića odnete su u Beograd kako bi se svi uverili u njihovu smrt, a kasnije i u Carigrad.

Ipak, buna nije utihnula. Borba za oslobođenje je nastavljena i zapravo je sama bila uvod u veliki rat za slobodu koji će Srbi vojevati decenijama do potpune pobede.

(A. B. /Dnevno.rs)