Ceo svet zna za najpoznatiju SRPSKU fresku, zbog jednog detalja

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on StumbleUponShare on TumblrEmail this to someone
manastir
Foto: galerija.metropolitan
Na tromeđu Srbije, Bosne i Crne Gore, u dolini reke Mileševke uzdiže se, čvrst i veličanstven u svojoj starosti, jedan od najznačajnijih srpskih manastira – Mileševa. Srednjevekovni manastir, zadužbina srpskog kralja Vladislava Nemanjića, tiho i nepomično svedoči burnoj srpskoj istoriji već osam stoleća – podignut je u prvoj polovini 13. veka.

Manastir Mileševa, jedna od najvećih svetinja koja je u kulturnoj, duhovnoj i nacionalnoj istoriji našeg naroda imala neprocenjivu ulogu, u Srba je poznata kao dom čuvene freske Beli anđeo, ali i grobno mesto Svetog Save.

U srpskoj hijerarhiji manastira Mileševa je, zbog izuzetnog duhovnog, ali i umetničkog značaja zauzimala drugo mesto, odmah posle Studenice. U srednjevekovnim izvorima spominje se i kao „veliki manastir“, te manastir Svetog Save.

Kralj Stefan Vladislav podigao je između 1234. i 1235. ovu svetinju kao manastir-mauzolej, a godina koja je Mileševu upisala u najvažnije stranice srpske istorije jeste 1237, kada je srpski vladar baš tu iz Trnova preneo telo svog strica Svetog  Save.Mošti arhiepiskopa Save ostale su da „počivaju“ u manastirskom miru sve do 1595. godine, kada su ih Turci po naredbi Sinan-paše spalili u Beogradu.

No, neki tragovi se nikada ne mogu izbrisati – pa se tako u ovom manastiru i dan danas nalazi freska za koju se smatra da najrealnije prikazuje ovog svetitelja.

Dve reči koje neizostavno vezujemo uz manastir Mileševa jesu Beli anđeo – freska koja je Srbiju vinula u doslovce kosmičke visine.

Ovo remek delo srednjevekovne umetnosti pripada redu najlepših i najvažnijih evropskih slikarskih dostignuća, a na svodovima mileševskog manastira osvanula je u 13. vekuFreska svojom lepotom i savršenom kompozicijom već decenijama impresionira zaljubljenike u slikarstvo i ikonografiju, i to ne bez razloga. Beli anđeo ne samo što donosi potpuni sklad, odiše beskrajnom verom i nadom i prenosi onu najvažniju poruku – poruku ljubavi i mira, već i je naslikan tako da posetioca gleda direktno u oči bez obzira iz kog ugla ga posmatrate.

Beli anđeo je glasnik svevečne istine o Hristovom vaskrsenju, i samim tim u srpskom narodu se ova freska ukorenila kao sinonim za nadu, spasenje i čuda.Beli anđeo je deo kompozicije „Mironosnice na Hristovom grobu“,  a na fresci je predstavljen arhangel Gavrilo raširenih krila, obučen u beo hiton kako sedi na velikom kamenu i usplahirenim ženama prstom ukazuje na Hristovog grob, zapravo u tom trenutku već mesto njegovog vaskrsnuća.

Interesantno je da je ova freska bila skrivena od očiju javnosti sve do 20.veka. Naime, u 16. veku je preko nje naslikana druga freska, a Beli anđeo se ukazao gotovo 400 godina kasnije, prilikom restauriranja manastira. 

Da je Beli anđeo zaista srpsko blago kojom se nesmanjenom pažnjom divi vasceli svet svedoči i podatak da je izabran kao najvažnije delo evropske umetnosti, ali i simbol svekolikog mira.

Ova freska kao otelotvorenje najvažnijeg hrišćanskog trojstva, ljubavi, vere i nade, upisala se i u modernu istoriju 1963. godine. Naime, prvi satelitski prenos video signala između Starog kontinenta i Amerike sadržao je među kadrovima i mileševsku fresku, kao poseban pozdrav nas Evropljana onima na drugom kraju sveta.

Gledanje Belog Andjela ravno je molitvi, Sveti Vladika Nikolaj Velimirović

A, kada je iz Evrope poslat i prvi satelitski signal u vasionu je poslat „paket ljudskih dostignuća“ –  bile su to slike čovekovog osvajanja Meseca, Kineskog zida i Belog anđela…

Verovalo se da će, ako u svemiru uopšte postoje razumna bića, lik Belog anđela protumačiti kao poruku ljubavi i razumevanja .

Ktitorski prikaz kralja Vladislava (Foto: Wikipedia)

Mileševa – mesto gde su se sakrili biseri evropske umetnosti

Freske manastira Mileševa danas su poznate kao najveći dometi slikarstva u 13. veku, a ubrajaju u neka od najupečatljivijih ostvarenja srednjevekovne umetnosti. U ovoj svetinji neke freske su slikane, a neke su rađene i kao mozaici i na prvi pogled sve su veoma različite, ali se ipak povezuju u spomenik koji na najbolji način pruža uvid u raznolikost umetnosti jedne epohe. Imena živopisaca nisu ostala zabeležena, ali se zna da su bili Grci, školovani u Carigradu, Solunu ili Nikeji.

Pored Belog anđela, lepotom i važnošću ističu se i Bogorodica iz Blagovesti, te Ktitorska kompozicija sa portretom kralja Vladislava, ali i ikonografija Nemanjića (imamo uvid u realistične prikaze Nemanje, Svetog Save, Stefana Prvovenčanog, Radoslava i Dragoslava).

(S.Pavlović /dnevno.rs)

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on StumbleUponShare on TumblrEmail this to someone